امری طبیعی است که پیانو، به دلیل ابعاد و وزن خود، سالها در مکانی ثابت باقی بماند. اما چنانچه شرایط محیطی مناسب باشد و بهدرستی از آن مراقبت شود، میتوان دههها با همان کیفیت اولیه از آن استفاده کرد. رعایت اصول زیر به شما کمک میکند تا پیانوی ارزشمندتان در بهترین وضعیت باقی بماند:
۱. ثبات دما و رطوبت
پیانو، ساز ظریفی است که از ترکیب چوب، فلز، نمد و چسب ساخته شده؛ هر یک از این مواد نسبت به تغییرات دما و رطوبت حساساند.
•دمای مناسب برای پیانو بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتیگراد است. نوسانات شدید دمایی، باعث انقباض و انبساط اجزای چوبی و در نتیجه تغییر در کوک و عملکرد ساز میشود.
•میزان رطوبت محیط باید در بازه ۴۰٪ تا ۵۰٪ حفظ شود. کاهش شدید رطوبت، موجب ترکخوردگی چوب صفحه صدا و شل شدن اتصالات میشود. از سوی دیگر، رطوبت بالا موجب باد کردن چوب و زنگزدگی سیمها و قطعات فلزی میگردد.
•توصیه میشود در مناطقی با آبوهوای خشک یا مرطوب، از سیستمهای کنترل رطوبت ویژه پیانو نظیر Dampp-Chaser استفاده شود تا شرایط ساز در وضعیت پایدار باقی بماند.
•از قرار دادن پیانو در مجاورت منابع گرما یا سرما، پنجرههای نورگیر، کولرها و شوفاژها جداً خودداری فرمایید.
۲. کوک منظم دورهای
هر پیانو تحت فشار سیمهایی است که در مجموع بیش از ۱۸ تا ۲۰ تن نیروی کششی را به صفحه چدنی و چارچوب چوبی وارد میکنند.
•حتی در صورت استفاده کم، پیانو به تدریج از کوک خارج میشود، زیرا چوب و فلز نسبت به شرایط محیط واکنش نشان میدهند.
•توصیه میشود پیانو حداقل دو بار در سال توسط تکنسین متخصص کوک شود. در مناطقی با نوسانات شدید رطوبت، تعداد دفعات میتواند به سه یا چهار نوبت در سال افزایش یابد.
•تأخیر در کوک منظم، باعث افت شدید سطح کوک کلی ساز (Pitch) میشود که بازگرداندن آن به وضعیت استاندارد، نیازمند انجام کوک پایهای (Pitch Raise) خواهد بود که فرایندی زمانبر و سنگین است.
•پس از هرگونه جابجایی یا تغییر محیط، لازم است کوک پیانو به طور فوری بررسی و تنظیم گردد.
۳. تمیزکاری با دقت
نگهداری ظاهر پیانو به اندازه نگهداری فنی آن اهمیت دارد؛ اما باید با رعایت اصول انجام شود تا به ساز آسیبی وارد نگردد:
•کلیدها: برای پاک کردن کلیدهای پلاستیکی، از پارچه نرم و کمی مرطوب استفاده کنید. برای کلیدهای عاجی (در پیانوهای قدیمی)، پارچه خشک یا با رطوبت بسیار کم توصیه میشود. هرگز از الکل، مواد شوینده قوی یا اسپری مستقیم استفاده نکنید، زیرا موجب کدر شدن و آسیب دیدن سطح کلیدها خواهد شد.
•بدنه: بدنههای براق نیازمند دستمالهای مخصوص پیانو هستند؛ برای بدنههای چوبی یا مات، استفاده از واکسهای ملایم مخصوص پیانو به صورت دورهای مجاز است.
•داخل پیانو: گردگیری و نظافت مکانیزم داخلی (اکشن، چکشها، سیمها) تنها باید توسط تکنسین مجاز و با ابزار مناسب انجام گیرد. باز کردن دربها و دست زدن به قطعات داخلی توسط افراد غیرمتخصص، خطر آسیب به ساز را در پی دارد.
۴. جابجایی اصولی
پیانو از نظر وزن و حساسیت، سازی استثنایی و پرخطر در جابجایی به شمار میرود.
•برای حمل و نقل پیانو، بهویژه پیانوهای گرند (رویال)، باید از شرکتهای متخصص در حمل پیانو استفاده شود. جابجایی غیرحرفهای میتواند موجب شکستگی بدنه، ترک در صفحه صدا و آسیب به مکانیزم داخلی شود.
•هنگام جابجایی پیانوهای گرند، پایهها جدا شده و ساز روی تخته مخصوص حمل (Grand Piano Board) قرار میگیرد تا ایمنی کامل آن تضمین شود.
•بدنه پیانو باید با پوششهای ضخیم و نرم محافظت شود تا از ضربه، خط و خش در امان بماند.
۵. استفاده صحیح و ایمن
رعایت اصول استفاده روزمره، نقش مهمی در سلامت و دوام پیانو دارد:
•از قرار دادن گلدان، لیوان، نوشیدنی، شمع یا هر شیء مرطوب و سنگین روی پیانو جداً پرهیز فرمایید. رطوبت میتواند به داخل ساز نفوذ کرده و باعث زنگزدگی، چسبندگی قطعات یا ترک چوب شود.
•درب پیانو را همواره با هر دو دست و با ملایمت باز و بسته کنید. کوبیدن درب، موجب آسیب به لولاها و ترکخوردگی روکش میشود.
•به کودکان بیاموزید که پیانو وسیله بازی نیست؛ پریدن، نشستن یا ضربه زدن به ساز میتواند منجر به صدمات جدی شود.
با رعایت این اصول ساده و حرفهای، پیانوی شما سالها با بهترین کیفیت صدا همراهتان خواهد بود.
برای کوک، تنظیم و سرویس تخصصی، با مجموعه نوسکا در تماس باشید.
